Maag & darmen
Acupunctuur bij prikkelbare darm (PDS)
Een buik die opspeelt na het eten, krampen die komen en gaan en een stoelgang waar je nooit op kunt rekenen: een prikkelbare darm bepaalt vaak meer van je dag dan je zou willen. Je past je eten aan, houdt rekening met waar het toilet is en merkt dat spanning direct op je buik slaat. Acupunctuur, laseracupunctuur en acupressuur kunnen worden ingezet om het lichaam te ondersteunen, zowel bij de buik zelf als bij wat de klachten in stand houdt.
Wat is een prikkelbare darm?
Prikkelbare darm syndroom (PDS), ook wel prikkelbaredarmsyndroom of spastische darm genoemd, is een van de meest voorkomende buikklachten. Het is een functionele aandoening: de darm ziet er bij onderzoek normaal uit, maar werkt niet zoals hij zou moeten. De diagnose wordt gesteld door de huisarts of maag-darm-leverarts, nadat andere oorzaken zijn uitgesloten.
In de darmwand liggen zenuwen die de spieren aansturen en de darminhoud in een rustig ritme voortbewegen. Bij PDS reageren deze zenuwen overgevoelig, bijvoorbeeld op stress, emoties of bepaalde voeding. De darmspieren kunnen dan te sterk samentrekken, wat krampen, pijn en een opgeblazen gevoel geeft. Verloopt het transport te traag, dan ontstaat verstopping. Gaat het te snel, dan neemt de darm minder vocht op en krijg je diarree.
Veelvoorkomende klachten zijn buikpijn of krampen die vaak afnemen na de ontlasting, een opgeblazen buik en winderigheid, wisselend diarree en verstopping, harde keutelachtige of juist dunne ontlasting, het gevoel dat de darm niet helemaal leeg is en slijm bij de ontlasting. Vermoeidheid, slecht slapen en hoofdpijn gaan er regelmatig mee samen.
De klachten verschillen per persoon en per periode. Bij veel mensen spelen stress en spanning een duidelijke rol, net als bepaalde voedingsmiddelen, zoals producten met veel FODMAP’s, vet eten, koffie of alcohol. Ook een eerdere darminfectie, een onregelmatig eetpatroon of weinig beweging kunnen bijdragen.
Traditionele Chinese Geneeskunde
Prikkelbare darm vanuit de Chinese geneeskunde
PDS is een moderne term, maar het klachtenbeeld wordt binnen de Traditionele Chinese Geneeskunde al eeuwenlang beschreven. Centraal staat de samenwerking tussen de Lever, die zorgt voor een soepele doorstroming van Qi, en de Milt, die binnen de TCM de spijsvertering aanstuurt. Raakt die samenwerking verstoord, dan raakt ook de vertering uit balans. Er wordt gekeken welk patroon bij jouw klachten past.
Disharmonie tussen Lever en Milt
Gan Pi Bu HeStress, frustratie en opgekropte spanning kunnen binnen de TCM de vrije stroom van Lever-Qi belemmeren, waardoor de Lever de Milt gaat hinderen. Dit wordt in verband gebracht met krampen die verergeren bij spanning, wisselend diarree en verstopping, een opgeblazen gevoel en buikpijn die afneemt na de ontlasting.
Milt-Qi-deficiëntie
Pi Qi XuWanneer de Milt verzwakt is, verloopt de vertering binnen de TCM trager en minder krachtig. Dit wordt in verband gebracht met zachte of dunne ontlasting, een vol gevoel na het eten, onverteerde voedselresten, weinig eetlust en vermoeidheid, vooral na de maaltijd.
Vochtigheid-Hitte in de darmen
Da Chang Shi ReBinnen de TCM kan zich Vochtigheid ophopen die omslaat in Hitte. Dit wordt in verband gebracht met dringende, brandende of slecht ruikende diarree, slijm bij de ontlasting, een zwaar gevoel in de buik en een plakkerige smaak in de mond.
Milt- en Nier-Yang-deficiëntie
Pi Shen Yang XuWanneer het verwarmende vermogen van Milt en Nieren tekortschiet, wordt dit binnen de TCM in verband gebracht met diarree vroeg in de ochtend, een koude buik, gevoeligheid voor kou en klachten die verergeren na koud eten of drinken.
Hoe kunnen acupunctuur en laseracupunctuur helpen bij een prikkelbare darm?
De behandeling kijkt verder dan de buik alleen. Naast de spijsvertering komen ook je slaap, energie, spanning en eetpatroon aan bod. Op basis daarvan wordt een behandelplan opgesteld dat zich richt op het tot rust brengen van de darmen, het versterken van de vertering en het ontspannen van het zenuwstelsel.
- 01Gerichte acupunctuur: met zeer dunne, steriele naalden worden punten behandeld die binnen de TCM worden ingezet om de doorstroming van Qi te herstellen en de vertering te versterken. Bij krampen en een opgeblazen buik ligt de nadruk op ontspanning van middenrif en buik, bij wisselende stoelgang op het kalmeren van de darmen.
- 02Laseracupunctuur: dezelfde punten kunnen ook naaldvrij met therapeutisch laserlicht worden behandeld. Een prettig alternatief als je liever geen naalden hebt of een gevoelige buik hebt.
- 03Ooracupunctuur: op het oor liggen punten die binnen de TCM in verband worden gebracht met de spijsvertering en het zenuwstelsel. Deze worden bij Bai Kang altijd met de laser behandeld, nooit met naalden. Vooral wanneer stress een duidelijke rol speelt, kan dit een waardevolle aanvulling zijn.
- 04Acupressuur: je krijgt punten mee die je zelf kunt masseren wanneer je buik opspeelt of wanneer je merkt dat spanning oploopt.
- 05Voeding en leefstijl: er wordt gekeken naar je eetpatroon, naar voeding die binnen de TCM de Milt belast, zoals veel koud en rauw eten, en naar manieren om spanning te verminderen, bijvoorbeeld door beweging. Volg je al een FODMAP-dieet via een diëtist, dan sluit de behandeling daarop aan.
Liever geen naalden?
Elke behandeling kan ook volledig naaldvrij worden uitgevoerd met laseracupunctuur. Daarbij worden dezelfde punten behandeld met therapeutisch laserlicht. Ooracupunctuur gebeurt altijd met de laser. Ook acupressuur, eveneens zonder naalden, kan worden ingezet.
Veelgestelde vragen
Kan acupunctuur helpen bij een prikkelbare darm?
Acupunctuur kan worden ingezet ter ondersteuning bij PDS. Er is onderzoek gedaan naar acupunctuur bij functionele buikklachten, waarbij een deel van de deelnemers minder buikpijn en een regelmatiger stoelgang rapporteerde. Tegelijk zijn er ook mensen bij wie de klachten onveranderd blijven. Hoe jij reageert, merk je pas in de praktijk.
Heb ik een diagnose nodig voordat ik kom?
Het is verstandig om buikklachten eerst door je huisarts te laten beoordelen, zodat andere oorzaken zijn uitgesloten. Heb je de diagnose PDS al, of heeft de huisarts verder niets gevonden, dan kan acupunctuur worden ingezet als aanvulling.
Waarom slaat stress zo op mijn buik?
De darmen en de hersenen staan via het zenuwstelsel nauw met elkaar in verbinding. Bij PDS reageert de darm extra gevoelig op signalen van spanning. Binnen de TCM wordt dit beschreven als een Lever die de Milt hindert. Daarom richt de behandeling zich vaak zowel op de buik als op het tot rust brengen van het zenuwstelsel.
Kan ik acupunctuur combineren met een FODMAP-dieet?
Ja. Acupunctuur en voedingsaanpassingen kunnen goed naast elkaar worden ingezet. Het FODMAP-dieet volg je bij voorkeur onder begeleiding van een diëtist. Tijdens de behandeling wordt daarnaast gekeken naar voeding vanuit het perspectief van de Chinese geneeskunde.
Ik vind naalden spannend. Kan het ook zonder?
Ja. Laseracupunctuur werkt op dezelfde punten, maar dan met therapeutisch laserlicht in plaats van naalden. Je voelt er vrijwel niets van. Laseracupunctuur kan bij elke klacht als naaldvrij alternatief worden ingezet, ook bij PDS.
Kan ik zelf iets doen tussen de behandelingen door?
Ja. Je krijgt acupressuurpunten mee die je zelf kunt masseren. Daarnaast helpen regelmatig en rustig eten, voldoende bewegen en momenten van ontspanning vaak om de buik minder te prikkelen.
Hoeveel behandelingen zijn er nodig?
Dat verschilt per persoon en hangt af van hoe lang de klachten al bestaan en welke factoren meespelen. Na de eerste behandelingen wordt samen bekeken hoe je reageert en wat een passend vervolg is.
Zie ook
Verwante klachten & patronen
Persoonlijk Behandelplan
Een buik die steeds opspeelt?
Tijdens een eerste afspraak wordt gekeken naar je klachten, wat ze in stand houdt en welke vorm van acupunctuur daarbij past.